01EXIF là gì và vì sao nên đọc nó
Mỗi lần máy ảnh ghi một tệp, nó nhúng vào đó một khối metadata mô tả cách bức ảnh được tạo ra: thân máy, ống kính nếu ống kính liên lạc được với thân máy, tốc độ màn trập, khẩu độ, ISO, tiêu cự, chế độ đo sáng, cân bằng trắng, chính xác đến từng giây, và trên nhiều máy ảnh cũng như mọi điện thoại còn có tọa độ GPS. Nó nằm ngay trong tệp, nên vẫn còn nguyên khi sao chép, gửi email và hầu hết các thao tác chỉnh sửa.
Việc hữu ích nhất bạn có thể làm với nó là nghiên cứu kho ảnh của chính mình. Mở những khung hình bạn thật sự thích và tìm quy luật: hầu hết người chụp ảnh nhận ra mình có một tiêu cự thật sự hợp mắt và hai tiêu cự khác chỉ mua về theo thói quen. Nó cũng giúp bạn phân xử với chính mình xem một khung hình bị mềm là do lấy nét hay do bạn chụp ở 1/30s trên ống kính 200mm, câu hỏi mà các con số trả lời ngay còn trí nhớ thì không bao giờ.
02Phần về quyền riêng tư, quan trọng hơn người ta nghĩ
Nếu một tệp có tọa độ GPS, chúng chính xác đến vài mét. Một bức ảnh chụp trong phòng khách mang theo địa chỉ nhà bạn. Một bức ảnh em bé trong khu vườn mang theo vị trí của khu vườn đó.
Các mạng xã hội lớn xóa EXIF khi tải lên, nên đăng lên Instagram hay Facebook nhìn chung là an toàn về điểm này. Còn lại thì không: tệp gửi dưới dạng đính kèm email, ứng dụng nhắn tin đặt ở chất lượng gốc, thư mục đám mây chia sẻ, và ảnh tải lên trang web hay portfolio của chính bạn, tất cả thường giữ nguyên cả khối thông tin. Nếu bạn đăng ảnh của mình ở bất cứ nơi nào bạn kiểm soát, hãy kiểm tra thử một tấm ở đây trước. Chỉ mất mười giây, và hậu quả của sơ suất là địa chỉ nhà bạn bị công khai.
Tắt tính năng gắn vị trí trong cài đặt máy ảnh hoặc điện thoại là cách khắc phục đáng tin cậy. Xuất ảnh qua phần mềm xóa metadata cũng được, nhưng nó cũng xóa luôn các trường bản quyền và thông tin liên hệ mà có thể bạn muốn giữ lại.
03Vì sao một số tệp gần như trống
Có vài lý do, đều bình thường. Ảnh chụp màn hình và ảnh xuất đã qua xử lý nặng thường chẳng có gì, vì phần mềm tạo ra chúng không có gì để ghi hoặc đã cố ý xóa đi. Ống kính chỉnh tay và ống kính qua ngàm chuyển không có tiếp điểm điện tử, nên máy ảnh không biết phía trước là gì và không ghi ống kính hay khẩu độ. Một số hãng đặt rất nhiều dữ liệu thú vị, gồm cả tên ống kính và điểm lấy nét, vào khối MakerNote riêng mà chỉ phần mềm của họ mới giải mã đầy đủ. Và một số định dạng RAW, đáng chú ý là Canon CR3, Fujifilm RAF và Panasonic RW2, dùng cấu trúc container mà trình đọc này không phân tích được.
04Câu hỏi thường gặp
Không. Tệp được đọc bằng JavaScript ngay trong trình duyệt của bạn và không bao giờ rời khỏi thiết bị. Không tải lên, không tài khoản, không lưu gì cả. Hãy mở tab mạng (network) khi dùng, hoặc ngắt internet sau khi trang tải xong: nó vẫn hoạt động.
JPEG và RAW nền TIFF: DNG, Canon CR2, Nikon NEF, Sony ARW, Pentax PEF. Canon CR3, Fujifilm RAF, Olympus ORF, Panasonic RW2 và HEIC dùng cấu trúc container mà trình đọc này không giải mã được.
Có thể, với sai số vài mét. Các mạng xã hội thường xóa nó, nhưng tệp đính kèm email, ứng dụng nhắn tin ở chế độ chất lượng gốc, liên kết đám mây và trang web của bạn thì thường không. Hãy kiểm tra trước khi đăng.
Ống kính chỉnh tay và ống kính qua ngàm chuyển không có tiếp điểm điện tử, nên không có gì được ghi lại. Một số hãng còn lưu dữ liệu ống kính trong khối MakerNote riêng mà chỉ phần mềm của họ đọc được.