01Ο αριθμός που πιάνει όλους απροετοίμαστους
Ένα κλιπ δέκα δευτερολέπτων στα 25 καρέ ανά δευτερόλεπτο θέλει 250 φωτογραφίες. Με διάστημα τεσσάρων δευτερολέπτων αυτό είναι σχεδόν δεκαεπτά λεπτά όρθιος δίπλα σε ένα τρίποδο. Ανέβασέ το σε μια ικανοποιητική ακολουθία τριάντα δευτερολέπτων και είσαι εκεί πενήντα λεπτά, ενώ ένα τελικό κομμάτι δύο λεπτών είναι το μεγαλύτερο μέρος μιας ημέρας. Το time-lapse είναι το πιο απαιτητικό σε υπομονή πράγμα που μπορείς να κάνεις με μια μηχανή, και τα τελικά κλιπ είναι τόσο σύντομα που ο κόσμος το υποτιμά σταθερά κατά συντελεστή πέντε.
Σχεδίασε γύρω από αυτό πριν οδηγήσεις κάπου. Πάρε κάτι να κάτσεις, περισσότερη μπαταρία απ' όση νομίζεις, και αποδέξου ότι σε μια έξοδο θα βγάλεις δύο ή τρεις χρήσιμες ακολουθίες και όχι δέκα.
02Επιλογή διαστήματος
Ο κανόνας είναι απλός: το διάστημα πρέπει να είναι αρκετά σύντομο ώστε τίποτα σημαντικό να μην κινείται περισσότερο από ένα μικρό κλάσμα του κάδρου ανάμεσα στα καρέ. Αν ένα σύννεφο διασχίζει ολόκληρη τη σύνθεσή σου σε δύο λεπτά πραγματικού χρόνου και φωτογραφίζεις κάθε οκτώ δευτερόλεπτα, το σύννεφο πηδά σε ορατά βήματα και το κλιπ τρεμοπαίζει. Μείωσε το διάστημα στο μισό και κυλά.
Αυτό που μετράει δεν είναι η πραγματική ταχύτητα του θέματος αλλά η φαινομενική του ταχύτητα στο κάδρο σου, γι' αυτό η εστιακή απόσταση αλλάζει την απάντηση. Το ίδιο σύννεφο στα 200mm θέλει πολύ πιο σύντομο διάστημα απ' ό,τι στα 16mm, γιατί διασχίζει το κάδρο πολύ πιο γρήγορα. Όταν δεν είσαι σίγουρος, φωτογράφισε πιο σύντομα απ' όσο νομίζεις: μπορείς πάντα να πετάξεις κάθε δεύτερο καρέ στο μοντάζ, αλλά δεν μπορείς ποτέ να εφεύρεις ένα που δεν τραβήχτηκε.
03Ταχύτητα κλείστρου: η διαφορά ανάμεσα στο κυλιστό και το τρεμοπαίζον
Ρύθμισε το κλείστρο στο μισό περίπου του διαστήματος. Είναι η εκδοχή time-lapse του κανόνα των 180 μοιρών στο βίντεο, και είναι η μεγαλύτερη διαφορά ποιότητας ανάμεσα στο ερασιτεχνικό και το επαγγελματικό time-lapse. Κάθε καρέ έχει αρκετό θόλωμα κίνησης ώστε να επικαλύπτεται με το επόμενο, και έτσι η κίνηση διαβάζεται ως συνεχής και όχι ως σειρά παγωμένων στιγμών.
Στο φως της ημέρας αυτό σημαίνει έκθεση δύο δευτερολέπτων με διάστημα τεσσάρων δευτερολέπτων, κάτι αδύνατο χωρίς δυνατό φίλτρο ουδέτερης πυκνότητας. Ένα ND 6 ή 10 στοπ είναι βασικός εξοπλισμός του time-lapse ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο. Αν δεν μπορείς να φτάσεις εκεί, ένα πιο σύντομο κλείστρο δουλεύει κι αυτό, απλώς φαίνεται αισθητά πιο κομμένο, και το εφέ χειροτερεύει όσο πιο γρήγορα κινείται το θέμα.
04Δύο πράγματα που κλείνεις πριν ξεκινήσεις
Αυτόματη εστίαση και σταθεροποίηση εικόνας. Η αυτόματη εστίαση θα ψάχνει ελαφρά ανάμεσα στα καρέ και οι μικρές διαφορές φαίνονται ως παλλόμενη θολούρα. Η σταθεροποίηση σε τρίποδο προσπαθεί να διορθώσει κίνηση που δεν υπάρχει και μπορεί να παρασύρει το κάδρο σε εκατοντάδες εκθέσεις. Κλείδωσε την εστίαση χειροκίνητα, κλείσε τη σταθεροποίηση και χρησιμοποίησε χειροκίνητη έκθεση ώστε η μηχανή να μην ξαναμετράει φως και να μην τρεμοπαίζει.
Αυτόματη ισορροπία λευκού. Ίδια λογική. Αν μείνει σε αυτόματη, θα αλλάζει κατά μικρά ποσά ανάμεσα στα καρέ και θα δώσει τρεμόπαιγμα χρώματος που είναι κουραστικό να αφαιρεθεί μετά. Ρύθμισέ την μία φορά, σε Kelvin, και άφησέ την. Αν φωτογραφίζεις RAW, μπορείς να την αλλάξεις αργότερα για όλα τα καρέ μαζί, που είναι ο άλλος λόγος να φωτογραφίζεις RAW όταν το φως αλλάζει.
05Συχνές ερωτήσεις
Δύο έως πέντε δευτερόλεπτα για κανονικό σύννεφο, ένα έως δύο για γρήγορο σύννεφο καταιγίδας, έως οκτώ για ψηλά λεπτά cirrus. Αν το σύννεφο διασχίζει το κάδρο σου σε λιγότερο από δύο λεπτά πραγματικού χρόνου, πήγαινε πιο σύντομα.
Περίπου το μισό του διαστήματος, η μορφή time-lapse του κανόνα των 180 μοιρών. Δίνει σε κάθε καρέ αρκετό θόλωμα κίνησης ώστε να ενωθεί με το επόμενο. Στο φως της ημέρας χρειάζεται δυνατό φίλτρο ND.
RAW όποτε το φως αλλάζει μέσα στην ακολουθία, δηλαδή σε κάθε ανατολή, δύση και λήψη από μέρα σε νύχτα. Το JPEG δικαιολογείται σε μεγάλες ακολουθίες με σταθερό φως. Θυμήσου ότι μια ακολουθία 3.000 καρέ είναι 3.000 ενεργοποιήσεις μηχανικού κλείστρου.
Σχεδόν πάντα φταίει η αυτόματη έκθεση, η αυτόματη ισορροπία λευκού ή ένα διάφραγμα που ρυθμίζεται ξανά ανάμεσα στα καρέ. Κλείδωσε χειροκίνητα την έκθεση και την ισορροπία λευκού. Σε μερικούς φακούς, η χρήση του διαφράγματος τελείως ανοιχτού αποφεύγει τις μικρές ασυνέπειες του διαφράγματος που προκαλούν τα υπόλοιπα.